Archivo de la Corona de Aaragón, Cartas de Templanios, número: 457, c.1301

Frare Berengar de Cardona de les cases de la cavaleria del Temple en Arago et en Catalunya humil maestre et visitador general en Espanya al religios et honest frare P. de Sent Just comanador de la casa del Temple de Malorcha, saluts et bona amor. Fem vos saber que nos ab consel et ab voluntat dalguns dels promens del Temple avem ordenat de celebrar capitol a Gardeyn lo derer dicmenge de febrer qui ve. Per queus deym eus manam que al dit loc et dia personalment vengatz, et aportatz nos la responsio en or o en argent et tot ço de que ajudar nos podretz, et lexat en la batlia blat et vi et totes altres coses necessaries tro al novell be et bastantment et pagat vostres companyes de lurs soldades tro al temps que el capitol es acostumat de celebrar; et dam vos conger de vendre blat et totes altres coses per pagar la dita responsio, et si per ventura no podietz vendre per la brevea del temps asignasetz nos ho, et podetz pendre vostres rendes tro al temps que el capitol es acostumat de celebrar, no contrastant aqest abrevyament, et fet albara verdader del estament de la badia et de les coses quy lexaretz et aportat bo al capitol. Datum en Tortosa XVI. dies anatz del mes de decembre. Fet en manera que per abrevyament del capitol les coses que remandran en casa non valen meyns. 

Archivo de la Corona de Aragón, pergaminos de Jaime II, número: 2260.

Noverint universsi quod cum nos frater Berengarius de Cardona domorum milicie Templi in Aragonia et Catabonia preceptor humilis et visitator in Ispania generalis receperimus et habuerimus diu est ab excellentissimo domino fratre Jacobo de Molay sacre milicie Templi magistro ac venerabili conventu eiusdem milicie literas sagillo tumbe plumbee dicti conventus pendenti roboratas quarum tenor sequitur sub hac forma:

Universis presentes literas inspecturis frater Jacobus de Molay dei gracia pauperis milicie Templi magister humilis et conventus dicte milicie salutem in domino sempiternam. Noverit universitas vestra quod nos, attendentes racionabiliter et comffidentes ac etiam considerantes industriam et legalitatem ac laudabibia menita probitatis religiosi viri dillecti nobis in Christo fratris Berengarii de Cardona preceptoris domorum nostrarum in Aragonia et Catalonia et quod per eius industriam et sollicitudinem omnia bona que habemus in quinque regnis Ispanie poterunt erigi et in melius refformari, ipsum fratrem Benenganium de Cardona domorum nostrarum in omnibus quinque regnis Ispanie visitatorem constituimus generalem in omnibus quinque regnis Ispanie omnium domorum nostrarum sibi administracionem liberam concedentes, scilicet visitandi domos nostras et fratres per omnes quinque regnos Ispanie, vendendi de bonis nostris, alienandi, contrahendi et permutam trahendi et obbligaciones ffaciendi et tollendi; ponentes ipsum fratrem Berenganium visitatorem predictum loco nostri in premissis omnibus et quolibet premissorum, et generaliter omnia et singula faciendi et exercendi et procurandi que nos magister et conventus in premissis omnibus et quolibet premissorum facere possemus si personabiter presentes essemus. In cuius rei testimonium presentes literas nos prefatus magister et conventus fieri fecimus tumbe plumbee nostri conventus munimine roboratas. Cum testimonio fratrum nostrorum quorum nomina sunt hec: Frater Bartholomeus de Chinsi marescaldus. Frater Addam de Cronvalle draperius. Frater Valascus Ferrandi preceptor noster in Portugalia. Frater Riambaldus de Carona preceptor Nimocii. Frater Petrus de Bersi preceptor militum. Et frater Dalmatius de Timor torcuplenius. Datum Nimocii anno domini millesinio CCC°., dia decima mensis novembris.

Igitur nos frater Berengarius de Cardona preceptor et visitator predictus, attendentes et considerantes conversacionem in domino comendabilem, diligenciam et curam pervigibem ac alia laudabilia merita probitatis viri religiosi fratris Petri de Sent Just quod per vestri industriam et sollicitudinem bona castri et loci nostri de Aliffambra et bajulie ciusdem poterunt de bono in melius refformari et meliori, auctoritate siquidem literarum predictarum et potestate nobis concessa in dictis literis a predicto domino magistro et conventu, damus et concedimus et comferimus vobis predicto fratri Petro de Sent Just iuxta potestatem predictam in omni vita vestra bajuliam castri nostri et ville de Alffambra cum omnibus proprietatibus, locis ac juribus et suis pertinenciis universis habendam, tenendam, regendam, possidendam et administrandain infratris ac bonis et negociis suis in judiciis et extra quamdiu vobis fuerit vita comes; ita quod vos dictum castrum et bajuliam regatis utiliter ac vivere estudeatis honeste et quod solvatis responsiones et tallias et omnia alia consueta vel consuevenda et subvenciones inpositas vel inponendas pro subsidio terre sancte. Et teneamini superiores vestros venenari procurare ac recipere alios fratres Templi secundum consuetudinem domus Templi. Et in omnibus sitis in vita vestra obediens preceptori Aragonie qui pro tempore fuerit vel eius locum tenenti. Et vobis complendo omnia suppradicta non possitis relexari a predicta bajulia sine licentia domini magistri et conventus ultramaris vel eorum posse habentis. In cuius rei testimoniuni nos predictus et visitator presentem paginam sigilli nostri pendentis duximus munimine roborandam. Quod est actum in castro predicto de Alffambna VI.° idus marcii anno domini millesimo CCC.° quinto, presentibus et testibus: Fratre Bartholomeo de Villafranca comendatonis de Vilello. Fratre Gaucerando de Biure socio nostro. Fratre Dominico Martini capellano nostro. Fratre Raymundo de Sendaniol. Fratre Geraldo de Copons. Fratre Jacobo de Gannigans fratre serviente nostro.

Ego Jacobus Astruch scriptor predicti domini preceptoris qui de mandato eiusdem hoc scripsi et signum meum posui.

1212 noviembre, 13. Alagón 1404

Carta partida, Archivo de la Corona de Aragón, Cancillería, Pergs. Pedro I, n.º 433.

Sit notum cunctis quod nos Petrus, Dei gratia Rex Aragonensis et Comes Barchinonensis, tradimus et donamus tibi domine Constancie filie nostre et viro tuo Guillemo Raimundi, senescalco, et vestris in commutacionem sive cambium castri et ville de Aitona et castri et ville de Soses, que omnia vobis dedimus ad diem nupciarum vestrarum, sicut in alia carta quam inde nobis facimus  continetur, villam de Regali et castra et villa de Fores et de Capra et omnia alia castra et villas et loca que habemus in conca de Barberano sicut pertinent ad baiulium de Regali et de Fores et de Capra, et castra etiam  et villas de Cubeis et de Camarasa et Villam grasam cum omnibus terminis, tenimentis et pertinenciis suis, cum cultis et heremis, cum militibus et hominibus et feminis ibi habitantibus et habitaturis, cum exitibus, redditibus et expletis,  cum leudis, pedaticis et aliis consuetudinibus, cum agreriis, censibus, serviciis, usaticis, questiis, toltis, forciis et aliis ómnibus ademprivis, cum ostibus et cavalcatis, cum aquis et cequiis suis, cum montibus et planis, cum vallibus,  torrentibus atque cumbris, cum rupibus atque petris, cum pratis, pascuis, herbis, nemoribus, silvis, garricis, cum venationibus, cum arboribus cuiuslibet generis et cum lignis, et cum omnibus omnino aliis iuribus et causis que et qua ibi habemus  et accepimus vel habere et accipere debemus aliquo modo, aliquo iure, aliqua occasione, aliqua causa vel aliqua ratione. Tali videlicet pacto quod hec omnia et singula supradicta habeatis, teneatis, possideatis et expletetis in tegre et sine omni diminucione in pace, tamdiu donec nos vel successores nostri adquietaverimus predicta castra et villam que vobis, ut superius dictum est, dedimus ab illis qui ea tenent et vobis ea tradiderimus et de derimus libera et quieta. Quod cum fecerimus nos vel nostri statim vos vel vestri reddatis et restituatis ac dimittatis omnino vobis vel successoribus nostris vel cui mandaverimus verbo vel scripto supradicta omnia que vobis in cambium tra dimus ut superius dictum est. Et damus vobis firmancias dilectos nostros Garssiam Romei, Michaelem de Lusia, Latronem, Raimundum Gaucerandum de Pinos, Berengarium de Podio viridi et Raimundum Alama ni, qui nobiscum et sine nobis predicta omnia que vobis incambium tradimus vos et vestros tenere faciant et habere integre et sine omni diminutione in pace, quousque nos vel nostri adquietaverimus et tradiderimus vobis vel vestris supra dicta que nobis dedimus, ut superius dictum est. Et nos prefati G[arsia] Romei, M[ichael] de Lusia, Latro, R[aimundus] Gaucerandi de Pinos, B[erengarius] de Podio viridi, R[aimundus] Alamani omnes insimul et quisque per se facimus hanc firman ciam pro domino Rege, promittentes et convertenter firmiter bona fide et sine aliquo malo ingenio vobis domine Constancie et viro vestro Guillemo Raimundo, senescalco, quod predicta omnia que vobis tradiuntur a domino Rege  in cambium, ut superius dictum est, faciemus vos et vestros habere, tenere et explectare integre et sine omni diminutione in pace, domino Rege presente vel absente, usquequo predicta castra et ville que dominus Rex,  ut predictum est, vobis dedit fuerint vobis ab eo vel suis adquietata et tradita libera et quieta, prout in carta donationis quam inde vobis fecit plenius continetur.

Datum apud Alagonem, idus novembris Era  M.ªCC.ª quinquagesima, Anno Dominice Incarnationis M.º.CC.º. duodecimo.

Signum Petri Dei gratia Regis Aragonensis et Comitis Barchinonensis.
Signum Berengarii Hilerdensis episcopus.
Signum Garssia Romei.
Signum Michaelis de Lusia.
Signum Raimundi Gaucerandi de Pinos.
Signum Berengarii de Podio virido.
Signum Latronis.
Signum Raimundi Alamani, qui hoc laudamus et firmamus.
Signum Guillemi de Claris vallibus.
Signum Exemeni Cornelii.
Signum Azcenarius Pardi.
Signum Poncii de Eril.
Signum Guillemi de Cervilione.
Signum Bernardi de Almenara.
Signum Enego de Ahivar. Qui omnes huius rei testes sunt.
Signum Bononati, qui mandato domini Regis pro Ferrario notario suo hoc scripsit loco, die et Era et anno prefixis

Archivo Nacional de París. Estante, 5. Libro: 29 Documento, 71

Clemente V

Carissimo in Christo filio Carolo regi Sicilie illustri.

Cum super mutuo diu laboraverimus, ut tuis posset necessitatibus aliquatenus subveniri, et mercatoribus modicum offerentibus timeremus imminere defectum, cum nec blanditiis nec terroribus flecterentur, tandem assistente nobis et nos fideliter adiuvante dilecto filio nostro I(ohanne) sancti Nicholai in Carcere Tulliano diacono cardinali cum multis conatibus obtinuimus ab eisdem, quod, si daremus pignora, maiorem darent pecunie quantitatem. Unde, cum via nobis alia non pateret, vasa aurea et argentea cum pretiosis lapidibus et generaliter totum thesaurum ecclesie eisdem obligavimus preter morem et cum tanta licet insolita cautione de quinquaginta milibus librarum Turonensium habendis non subito neque simul, sed satis prope satisque continue aliquam spem habemus, de maiori vero pecunia prorsus nullam, quia nec pignora tantum valent. Cogita ergo, fili carissime, quid tibi necessitatis incumbat circa subventionem tuorum, qui tuo lateri hactenus astiterunt, et eorum, qui veniunt et qui Mediolani vel alibi in Ytalia remanserunt, unde scilicet eis poterit satisfieri, unde et ubi poterunt sustentari et, si regnum ingredieris, unde pecunia tibi veniat, unde victualia te sequantur, et delibera nichilominus super aliis, que scripsimus tibi nuper.

Illud scias, quod tibi super omnia, si non fallimur, est cavendum, ne gentem tantam in Urbe teneas cum Romanis. Vix enim possent diu cum eis sine iurgio conversari. Fatemur ignorantiam nostram et impotentiam non celamus, quia nec ad premissa dare scimus consilium nec auxilium valemus impendere, quod vellemus. Parati tamen facere, quod poterimus, in defectu humane prudentie illustrationis divine, quam non meruimus, de pura gratia beneficium expectamus. Venit demum ad nos secretissimus et pro meritis fidedignus, qui nobis dixit, quod acriores solito parantur insidie vite tue, quas parant aliqui, quorum non vitas accessum. Conservet ergo te Dominus dissipans iniquorum consilia, tuque, quod tuum est, super hoc facere non omittas. Super aliis vero, que per dilectum filium fratrem Arnulphum ordinis Militie Templi nobis intimare curasti, dilectus filius noster M(attheus) sancte Marie in Porticu diaconus cardinalis tibi plenius respondebit.

Datum Perusii, II Kalendas Ianuarii, anno I.

30 de marzo de 1150 (Bula de Papa Eugenio III)

Archivo Histórico Nacional. Cartulario Magno, libro  200, páginas: 189-190

Eugenius episcopus servus servorum Dei. Dilectis filiis Everando dominici Templi magistro ejusque fratribus tam presentibus quam futuris regularem vitam professis in perpetuum. Officii nostri auctoritate compellimur et predecessorum nostrorum Romanorum pontificum exemplis instruimur quod religiosis locis et pauperibus divino cultui mancipatis a regibus, principibus et aliis Xpisti fidelibus devotionis intuitu rationabiliter conferuntur, sedis apostolice munimine roborare. Inde est quod dilecti in Domino filii, justiis vestris postulationibus gratum impartientes assensum, donationes et concessiones quas Raymundus Berengarius, Barchinonensium comes, bone memorie Roberto predicti Templi magistro et fratribus fecisse dinoscitur, sicut rationabiliter facte sunt et scripto ipsius comitis continentur, vobis vestrisque successoribus, auctoritate sedis apostolice confirmamus et ratas et inconvulsas manere decernimus: donationem videlicet castri quod dicitur Molso, castrum etiam Montgaudi, castrum Xalamnera, Burburanum cum universis pertinentiis omnium predictorum castrorum, castrum quod dicitur Remulinis, castrum Corbinis cum omnibus pertinentiis suis; honorem Lup Sancii de Belixich, mille solidos in Osca, mille solidos in Cesaraugusta, vobis et succesoribus vestris annis singulis persolvendos, quintam partem quam predictus comes de omnibus expeditionibus Yspanie videlicet de vestris hominibus, sicut in perpetuum vobis concessit habendam; quintam quoque partem ex terris Sarracenorum ex tunc in posterum divina clementia capiendis, leudas, consuetudines et pedagia que vobis ab eodem comite per totam terram suam sicut in vestra causa remissa, et quedam alia que in eodem instrumento plenius continentur; concesiones etiam decimarum consensu bone memorie Terrachonensis atque venerabilium fratrum nostrorum Bernarde Cesaraugustani, Dodonis Oscensis, Raimundi Ausonensis, Berengarii Gerundensis et Guillelmi Rotensis episcoporum facte sunt, sicut eorum suscriptiones ostendunt, vobis vestrisque successoribus nichilominus confirmamus. Si qua igitur in futurum ecclesiastica secularisve persona hanc nostre confirmationis paginam sciens, contra eam temere venire temptaverit, secundo tertiove commonita, si non reatum suum congrua emendatione correxit potestatis honorisque sui dignitate careat, reamque se divino juditio existere et perpetrata iniquitate cognoscat. Et a sacratissimo corpore ac sanguine Dei et domini redemptoris nostri Ihesu Xpisti aliena fiat atque in extremo examine districte ultioni subjaceat.

Ego, Eugenius catholice sedis episcopus.
Ego, Conradus Sabinensis episcopus.
Ego, Odo diaconus cardinalis santi Georgii ad velum aureum
Ego, Teodenius Portuensis episcopus.
Ego, Octavianus diachonus cardinalis santi Nicholai in carcere Tulliano.
Ego, Imaro Tusculanus episcopus.
Ego, Franciscus diaconus cardinalis Adriani.
Ego, Gaurinus Prestinus epíscopus.
Ego, Dubaldus diaconus cardinalis sancti Eustachii justa Templum Aggripe.
Ego, Guido Ostiensis epíscopus.
Ego, Iohannes diaconus cardinalis sancte Marie nove.
Ego, Gregorius presbiter cardinalis tituli Calixti.

1 de junio de 1183

Archivo Histórico Nacional. Libro, 5. Páginas 44 a 49.

In nomine domini. Notum sit omnibus quod, post turbationem pacis que firmata fuerat in Castro Nunni per cartam communem et per castella posita in fidelitate apud Petrum Fernandi magistrum milicie sci. Jacobi et Petrum de Areis Priorem hospitalis, nos ambo reges, scilicet, Rex donnus Fernandus et Rex Castelle donnus Alffonssus et archiepi. Petrus, compostellanus et Gundisaluus tolletanus et episcopi Petrus ciuitatensis et Didacus abulensis et predicti Magister et Prior prouidimus qualiter pax regnorum nostrorum et reformad posset et conseruari. Et prius fecimus inter uos asrchiepiscopos et episcopos predictos et magistrum et priorem haberi colloquium apud Pasadinas, additis ex una parte Fernando Roderici castellano et Pelagio Tabladelo, et ex altera Ruderico Goterri et Tello Petri militibus. Et ibi de beneplacito et mandato nostro firmastis inter uos per communem consensum et deliberationem et per communem scripturam modum reformandi pacis et conseruande, concedentibus nobis et apponentibus ad scripturam sigilla nostra. Deinde fecistis nos conuenire ut alter nostrum esset apud Fraxinum sensu sua forte animositate uel quouis modo uoluerint absoluere magistrum et priorem ut dimittant castra fidelitatis nunquam illis liceat sine nostro consensu et communi deliberatione. Et ut non posset aliqua cauillatione quisquam nostrum effu gere ab eorum obseruatione que promissimus fecimus inuicem nobis obedientiam manualiter sicut aliquis subditus prelato suo quod in omnibus bis pro pace seruanda latís sententiis teneamus nobis inuicem obedire. Et promisserunt reges sub ea qua nobis obligauerunt distinctione quod omnes episcopos de utroque regno ad eamdem obedientiam inducant et quod impetrent apud ecclesiam romanam quod auctoritate eius confirmetur huisusmodi obedientia. Et si aliquis episcopus commonitus a magistro uel priore non fecerit iustitiam ecclesiasticam pro malefactis, Archiepiscopus de ipso regno faciat super episcopatum eius iustitiam, et si (eam) episcopus seruare contempserit cogatur per regem emendare totum damnum. Et ipsi Reges sacramento se nobis obliaga uerunt ut quecumque inter se uel constituta sunt pro pace seruanda uel constituerint de cetero uel nos eis mandauerimus per predictas distinctiones teneantur obseruare. Et insuper qui mandatum nostrum pro pace et pacem contra alterum infrigerit sicut proditor infamis habeatur, si commonitus a nobis non se correxerit. Per hanc distinctionem nos ambo Reges et induc ti sumus ad reformandam pacem et adstricti ad conseruandam.
Modus autem pacis talis est. Oriebatur siquidem inter nos contentio de terminis utriusque regni. Et placuit nobis inuicem et uso archiepiscopi et episcopi et magister et prior per predictam districtionem et consensum nostrum nobis mandastis quod a Dorio usque Ceiam et Ceom usque ad decem annos seuemus hanc compositionem. Quod ego rex Fernandus de interiacentibus uillis teneam Villam aluarua, Gragos, Almazar, uillam Sti. Petri de Taraza in qua tamen si restituta fuerit religio Sti. Copriani de Monzonti habeat ius suum sicut alie religiones unius regni habent in altero et teneam uillam Vellidi, Carualiosa, Villam armenter, terminum Ville fructuose integrum, Villam linnosum, Bufanios, Villam more], Paleares, Cefinos, Gordalicam, Veigam de Fernando Vermuiz, Sti. Geruasii, Galeguelos, ultra Ceiam, Manfudes, Tallaueyra, Bercianos, et de Oronia per Uillasm Graciae et per Morales et per Uillam limnosum usque ad Castrum maior. Villas quecumque iacent uersus regnum meum debeo ego tenere usque ad decem annos sine aliqua querela. Ego Rex Adefonsus similiter debeo tenere usque ad eumdem terminum Ciralias, Uillam nouam, Uille garcie integrum, Morales, Castro maior, Villam beiram, Villam Tissu, Matelam, Palaciolum de uidila, Villam sper, Nechas, Ceresinos, Galleguelos, citra Ceiam et ultra Uillam reuel, Villam egas, Uillam mudarra, Villam mizar et Pennam meleiram, et ab Oronia per Uillam garciam et per Morales et per Uillam linnosum usque ad Castrum maior uillas que sunt uersus regnum meum debeo ego tenere usque ad eosdem decem annos sine aliqua querela preter Uillam linosum. Et hec supradicta ita debemus ambo tenere quod nullum in eis fíat castellum aut fíat munitio usque ad decem annos preter Oroniam Villam garciam, Villam fructuosam et Penam meleyram. Et quod saluum sit ius hereditatum nobilium et ecclesuarum et religiosorum de uno regno in altero tam in eis que modo nominauimus quam in aliis partibus, utriusque regnorum preter incartationes quas alteruter nostrum fecit que sunt in nostra potestate dum uixerimus et per omnes alias partes regnorum nostrorum debet uterque nostrum in pace tenere quicquid modo tenet usque ad decem annos sine aliqua inquietatione nec istam conuenientiam suscipimus inter nos pro diusione regnorum sed pro temporal¡ compositione usque ad tempus ita tamen quod pax et amicitia in perpetuum seruetur et finito decimo anno sub eadem pace ad quam modo tenemur adstricti permaneamus nisi quod omnia de quibus inter nos conquerebamur, redeant ad eumdem statum in quo erant ante hanc compositionem saluo utrique nostrum eodem iure et eadem uoce quam ante compositionem habebat in omnibus de quibus erat contentio et tunc per eamdem districtionem per quam tenemur ad seruandam pacem compellamur ad regnorum diuisionem, si alter nostrum uoluerit sin autem maneamus deinceps in prenominata compositione. Et hoc totum tenenmur obseruare per districtionem castellorum fidelitatis et per sententiam excommunicationis et interdicti sicut iam scriptum est. Et ego Rex Fernandus separo me statim a pactione sarracenorrum. Et promittimus ambo inuicem quod de cetero nunquam alteruter nostrum habeat pacem uel treugas cum sarracenis. Et hec conuenientia de Sarracenis sit secreta usque ad Natale Domini presentis anni et ex tunc faciamus eis guerram bona fide et sine malo ingenio. Et qui ex nobis ex tunc cum eis treugas uel pacem habuerit et eis guerram non fecerit, perdat castella fidelitatis et ipse excommunicetur et terra eius interdicto subjiciatur. Et si alter nostrum de altero querelam habuerit quod non recte faciat secundum promissionem istam cum Sarracenis debet hoc emendari per archiepiscopos et episcopos predictos, et magistrum et priorem sicut ¡psi iudicauerint. Et si omnes non interfuerint sufficiat pars maior. Et si archiepiscopi et episcopi discordauerint inter se stetur iudicio magistri et prioris uel successorum eorum uel unius eorum si alter superstes non fuerit, et hoc ita seruetur in aliis articulis pacis sicut in isto de sarracenis. Et quecumque statuta sunt inter nos et archiepiscopos et episcopos et magistrum et priorem pro pace seruanda omnia seruentur pro hac conuenientia de sarracenis firmiter tenenda et insuper proditor habeatur rex qui contra hac fecerit. Et totum hoc intelligatru et obseruetur bona fide et sine malo ingenio. Et si aliquis eorum quibus data est potestas cogendi nos ad pacem decesserit lico archiepiscopi, succesor eius ad eadem potestatem succedat, et loco episcopi alius a rege de cuius regno fuerit in eamdem potestatem substituatur ita quod nos ad hoc obseruandum per predictam districtionem teneamur. Hec omnia que supradicta sunt in hac carta concessa sunt a regibus et juramento eorum firmata et in presentia Archiepiscoporum et episcoporum et magistri predicti qui interfuit pro se et pro priore. Interfuerunt etiam episcopi Burgensis Segobiensis Oxomensis Lucensis et Albarrazinensis et multi de utroque regno principes et no biles et alii plurimi inter Lauandeyram et Fraxinum kalendis junü Era MCCXXI.
Presenti scripto notum fieri uolumus quod conuenimus apud Paradinas in die Purificationes Beate Marie ex parte domini regis Adefonsi Gundisaluus toletanus archiepiscopus et Didacus abulensis episcopus ex parte domini regis Ferdinandi Petrus compostellanus archiepiscous et Petrus ciutatensis episcopus presentibus Petro Fernandi magistro militum qui dicitur sancti Jacobi et Petrum priorem Hospitalis et promisimus inuicem nobis coram Deo quod uno animo et uno proposito bona fide et absque omni dolo seu duplicitate intendemus ad pacem regum reformandam et conseruandam omni posposito amore uel timore seu personarum acceptione. Et concessimus inuicem.
Item promisimus inuicem quod haec omnia inter nos secreta habeantur donec inducamus reges ad colloquium. Et promisimus quod item faciemus cum eis ut omnes episcopi de utroque regno conueniant et eisdem conuenientiis omnes nobiscum astringantur ita quod singulis annis uno certo die et loco pro conseruatine pacis huius conueniamus. Et quandocumque turbatio emerserit dabimus de nobis que potestatem habeant conuocandi omnes ut conueniamus ad componendam pacem. Colloquium autem regum debet fieri ad quasimodo in loco quem designauerint magister et prior. Et debet pax ibi inter eos reformar¡ secundum quod uisum fuerit nobis et magistro et priori. Interfuenunt de laicis in hoc uerbo nostro ex parte domini regis Adefonsi Rodericus Goterri et Tellus Petri et ex parte domini regis Ferdinandi Fernandus Roderice et Pelagius Tabladello. Isti IIII promiserunt nobis bona fide et sine mali ingenio quod semper auctores huius facti nostri erunt et testes et tam nobiscum quam apud reges boni coadjutores tam pro defensione facti nostri et nostram quam pro pace reformanda et seruanda et promiserunt similiter seruare secretum.

Clemente IV.
1265 25 de julio de 1265

Venerabilibus fratribus patriarche Ierosolimitano, archiepiscopis et episcopis ac dilectis filiis Hospitalis sancti Iohannis et domus Militie Templi Ierosolimitani magistris nec non et nobilibus viris Gaufrido de Sarginis et aliis universis baronibus regni Ierosolimitani.

Quod permittente Domino iniquitatis filius post obtentam Cesaream et eversam obtinuit nichilominus et Azotum captivatis ex Dei populo pluribus et non paucis, ut fertur, occisis, prout per litteras vestras accepimus, nostrum et fratrum nostrorum animos ineffabili merore perfudit, cum stragem populi christiani nec audire sine cordis amaritudine nec auditam recolere sine tri-stitia valeamus. Sane, quia non sufficit in tante necessitatis articulis lacrimis indulgere, que, quamvis divinam impetrent indulgentiam, a propriis tamen viribus exercendis hominem non excusant, manum illico misimus ad remedia illustrem regem filium nostrum in Christo carissi-mum et alios barones Francie, prout decuit, excitantes ad vestrum, immo potius Crucifixi subsi-dium et nunc ad dilectum filium O(ttonem) marchionem Brandeburgensem mittimus, cui dudum Dominus inspiravit, ut ad idem opus viriliter se accingat, ad quod efficaciter animamus eundem, et tam pium eius propositum hactenus occultatum, pro cuius prosecutione aperta suum nuper ad nos miserat nuntium specialem, per nostra salubria monita promovemus confidentes in nostri misericordia Redemptoris, quod in brevi videbitis eius auxilium oportunum. Tu igitur, frater, et vos, carissimi filii, viriliter agite. Nec deiciantur animi nec concidant vultus vestri45. Nec enim abbreviata est manus Domini, ut salvare vos nequeat, nec auris eius, ut non exaudiat, aggrava-ta46. Nec vos terreat, si seditiones et prelia audieritis47 cismarina. Quamvis enim universis et singulis nos oporteat respondere, cordi tamen nostro ab olim infixum negotium transmarinum nulli alii potest cedere, sed suum sibi vendicans privilegium apud nos inter alia semper preci-puum iudicatur.

Datum Perusii, VIII Kalendas Augusti, anno I.

29 de Marzo de 1196.

Bula original é inédita de Celestino III á D. Sancho el Fuerte, rey de Navarra.

Archivo de la Cámara de Comptos, cajón I, núm. 99.

Celestinus episcopues, servus servorum dei, Dilecto filio, Nobili viro, Duci⁴ Navarre, Salutem et apostolicam benedictionem. Cum in ultionem nostrorum criminum nos manus domini fortiter visitarit, et tam orientales quam occiduos christianorum limites occupari permiserit violentia paganorum; si causas tante persecutionis attendimus et nos ipsos hiis et maioribus meritos reputamus, operibus ad meliora conversis domini misericordiam debemus implorare, et pace inter filios ecclesie plenius reformata contra inimicos christiani nominis orationibus et armis iuxta cuiuslibet officium dignitatis accingi. Nec nos terrenorum cupiditas vel ambitio quelibet ab huius propositi debet intentione retrahere; cum illum ad presens a sarracenis non sit dubium impugnari qui esse contulit universis et in cuius manu sunt omnium potestates. Cum enim ipse sit auctor bonorum omnium et per ipsum vivamus in terris et regnaturos nos esse speremus in celis, omnia pro ipso debemus abiicere, et assumpto crucis signaculo eum iuxta veritatem evangelicam imitari. Verum ad apostolatus nostri audientiam de tua nobilitate pervenit quod cum inimicis catholice Fidei, imo ipsius domini nostri Iesu christi, amicitiam contraxisti, ab eis certam pecunie quantitatem annis singulis percepturus si auxilium et consilium in huius necessitatis articulo christianis Regibus denegares; cum, si eorum intentionem diligenter attenderes ac quod omnium christianorum sanguinem sitiunt ardua meditatione pensares, non cum eis concordiam inire debueras, sed ipsos potius et fautores eorum totis viribus impugnare. Cum igitur ex hoc deum offendas et indignationem eius contra te et ecclesie filios provocare fortiter videaris, nobilitatem tuam rogamus, monemus et exhortamur in domino, ac per apostolica tibi scripta mandamus quatenus, abiurato consortio paganorum, cum christianis Regibus vere ac perpetue pacis concordiam celebres, et ad expugnandos inimicos ecclesie, persecutores fidei et ministros nequitie, et de christianorum finibus excludendos, potenter ac viriliter accingaris, et te ipsum ad defensionem ecclesie laboribus exponere non formides; nec timeas a facie paganorum, quia potens est dominus eos disperdere et delere de terra; sciturus pro certo quod karissimis in christo filiis nostris Regibus Ispaniarum, et specialiter Castellanensi et Aragonensi, dedimus in mandatis ut, si cum eis pacis federe celebrato iuramentis hinc iude prestitis, et ad maiorem firmitatem aliquot ex Castris tuis et dictorum Regum positis in sequestris, contra sarracenos arma moveris et ipsos studu[eris impugnare,  ipsorumque terre] vestra fuerint occupate virtute, iuxta arbitrium dilecti filii Gregorii, sancti Angeli diaconi Cardinalis, apostolice sedis legati, nepotis nostri, et trium episcoporum et totidem nobilium laicorum, quos Cardinalis cum iamdictis Regibus simul tecum elegerit, taliter dividant quod te merito habeant in suis necessitatibus adiutorem, et liberum tibi et tuis ad expugnandos sarracenos et ad terram, que te in hac divisione continget, accessum et regressum concedere non postponant, ac honestum tuum et tuorum non impediant quacumque occasione profectum. Quod si forsan dicti Reges te vel heredes tuos infestare vel impugnare presumpserint, vel in distributione terre et aliorum contra ea que prediximus agravare, liberum tibi et heredibus tuis esse noverint te ac terram tuam ab eorum molestatione pro posse tueri.

Ut autem hec omnia melius observentur, dicto Cardinali dedimus in mandatis ut, quamdiu in Ispania moram fecerit, ea per censuram faciat observari, ac post eius reditum venerabiles fratres nostri... Tarraconensis archiepiscopus et.. Tirasonensis et.. Calagurritanus episcopi sub eadem districtione ipsa precipiant sine refragatione teneri.

Datum Laterani, IIII kalendas aprilis, Pontificatus nostri anno quinto.